Atrakcje

DO ZWIEDZANIA

muzeum spMuzeum Regionalne w Sołonce
36-043 Sołonka 23
tel. 782 442 888

 

 

kaskadaKaskada Solankowa w Sołonce
Teren Kaskady Solankowej dostępny jest codzienne przez całą dobę, zaś pompy tężni i fontanna pracują w godzinach od 1000 do 2100. Wstęp bezpłatny.
Bliższe informacje można uzyskać pod numerem telefonu: 17 85 03 914.
Źródło słonej wody w Sołonce to pozostałość okresu mioceńskiego, kiedy to tereny Podkarpacia pokryte były ciepłym morzem (ok. 23 mln. – 5 mln. lat temu). Są częścią tzw. solanek podkarpackich występujących wzdłuż Pogórza Karpackiego w pasie solanek sanocko-przemyskich w zachodniej części żup ruskich. Były eksploatowane na pewno w XVI i XVII wieku, gdy warzono tu sól na dużą skalę. W tym czasie powstała znajdująca się tu studnia solankowa. Pochodzi z 1596 roku (badania dendrochronologiczne AGH Kraków) o głębokości 26 metrów, ocembrowana drewnem sosnowym technika tzw. na zrąb. Przetrwały też, w bardzo dobrym stanie urządzenia wydobywcze wraz z walcem wciągającym i licznymi fragmentami drewnianej obudowy studni. Można je obejrzeć w Muzeum Regionalnym w Sołonce. Są to jedyne tego typu obiekty zachowane na Podkarpaciu.

stare_koscielisko_dStare Kościelisko w Straszydlu. W tym miejscu stał do 1929 roku drewniany, modrzewiowy kościół barokowy p.w. św. Urszuli oddany do użytku wiernych w 1739 roku (obecnie w Straszydlu), a konsekrowany w 1745 roku przez biskupa przemyskiego Wacława Sierakowskiego.
Pierwotnie stały tutaj co najmniej dwie budowle sakralne, zniszczone przez najazdy obcych wojsk (Tatarów i Szwedów w okresie od XV – XVII wieku). Z tych budowli zachowały się jedynie cenne drewniane rzeźby z XVII wieku (obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Rzeszowie) oraz zabytkowy dzwon z 1694 roku (obecnie Muzeum Okręgowe w Rzeszowie).
Na „starym Kościelisku” obok kościoła powstała w 1867 roku pierwsza w Lubeni szkoła ludowa założona przez ówczesnego proboszcza ks. Ignacego Zielińskiego. Współcześnie „stare Kościelisko” stanowi swoiste miejsce kultu religijnego mieszkańców Lubeni i to nie tylko ze względu na stojącą tu monumentalną figurę Chrystusa (ufundowaną przez Tomasza Dudka), ale także ze względu na złożone tu prochy dawnych mieszkańców Lubeni, gdyż przy kościele położony był stary cmentarz, na którym grzebano ludzi do połowy XIX wieku.

grodzisko okopGrodzisko Okop w Lubeni. Wczesnośredniowieczny gród obronny wraz z niewielką osadą istniał w okresie od XI-XIII wieku. Do dziś zachowały się w bardzo dobrym stanie ziemne wały obronne (od 2-4 metrów wysokości) wraz z fosą. Gród obronny w Lubeni położony był na granicy tzw. Rusi Czerwonej i państwa polskiego. Pierwotnie nosił nazwę Horodna i swoje znaczenie utracił ostatecznie w XIV wieku, po przyłączeniu tych terenów do Polski przez króla Kazimierza Wielkiego w 1345 roku. Obronny charakter grodziska wykorzystany został przez chłopów lubeńskich, podczas najazdu szwedzkiego w 1656 roku. Schronili się tutaj wraz z dobytkiem i stoczyli zwycięską potyczkę z oddziałem wroga. Stąd wywodzi się obecna nazwa przysiółka „Okop szwedzki”. Grodzisko „Okop” należy do przysiółek-Okopnajcenniejszych historycznie zabytków wsi Lubenia.

W Lubeni w Przysiółku Okop ustawiono głaz. Kamień ma służyć jako atrakcja turystyczna gminy Lubenia. Na kamieniu przymocowana jest tablica informująca o wysokości w m n.p.m. oraz o szerokości i długości geograficznej, na jakiej się znajdujemy. Z Przysiółka Okop można oglądać przepiękną panoramę Lubeni.

Gipsiarnia. Na skraju wsi Siedliska, w przysiółku Broniakówka ugipsiarnia_dkształtowały się w okresie miocenu (23 -12 mln lat temu) rozległe pokłady skał gipsowych. W niektórych miejscach sięgają one nawet kilkudziesięciu metrów głębokości.
W XVII wieku właściciele tych terenów, magnacki ród Branickich rozpoczął eksploatację złóż w celach budowlanych. Gips z Siedlisk został użyty m.in. do budowy rodowej siedziby Branickich w Białymstoku oraz w Tyczynie. Kopalnia gipsu (zwana przez miejscowa ludność „gipsiarnią”) czynna była (z przerwami) aż do połowy lat 50-tych, kiedy to ostatecznie zaprzestano eksploatacji złóż gipsowych.

trakt madzTrakt Madziarski. Jeden z najstarszych szlaków komunikacyjnych Podkarpacia, który już w czasach rzymskich (II – IV w.n.e.) przemierzały karawany kupieckie w kierunku nad Bałtyk.
Od średniowiecza aż do końca XIX wieku biegła tędy znana droga, łącząca Węgry z Polską (stąd nazwa „madziarska”). Na terenie gminy Lubenia wiodła od Straszydla przez Sołonkę oraz przysiółki lubeńskie Obręczną i Maternówkę do Babicy, a potem wzdłuż Wisłoka do Rzeszowa i dalej na Sandomierz. Przechodziły tym traktem hufce rycerskie królów Ludwika Węgierskiego i Władysława Jagiełły (XIV – XV w.), a także liczne zagony tatarskie (XIV – XVII w.) oraz wojska Siedmiogrodzkie Rakonego (XVII w.) i oddziały wojsk szwedzkich w latach 1655 – 1656.
W I wojnie światowej (1914 – 1918) przemieszczały się tędy wojska austriackie i rosyjskie biorące udział w walkach o twierdzę Przemyśl i w bitwie pod Gorlicami. W ostatnich dwustu latach wędrowały tym szlakiem pielgrzymki do sanktuariów w Kalwarii Pacławskiej, Starej Wsi k/Brzozowa oraz Borku Starym.
Współcześnie trakt „madziarski” utracił swoje znaczenie komunikacyjne ze względu na niekorzystny teren (pagórki i strome wzniesienia), a zyskał turystycznie, stając się atrakcyjną trasa rowerową i widokową.

miejsce pam narodMiejsce Pamięci Narodowej znajduje się obok kościoła parafialnego w Lubeni. 23 czerwca 1943 roku hitlerowskie oddziały SS i żandarmerii niemieckiej dokonały pacyfikacji wsi Lubenia w odwecie za działalność patriotyczną i konspiracyjną mieszkańców. Rozstrzelano w tym dniu 6 mieszkańców Lubeni.
Stosunkowo niewielka liczba ofiar była zasługą ówczesnego proboszcza parafii ks. Franciszka Łuszczkiego, który znając dobrze język niemiecki wybłagał u Niemców odstąpienie od tzw. dziesiątkowania. Ocaliło w ten sposób swoje życie wielu parafian przeznaczonych do rozstrzelania w tym wielu członków organizacji konspiracyjnych i patriotycznych.

błogosłKaplica bł. Józefa Kowalskiego znajduje się w kościele parafialnym w Siedliskach. Józef Kowalski (ur. 13 marca 1911 r. w Siedliskach, zm. 4 lipca 1942 r. w Auschwitz) – polski duchowny katolicki, salezjanin, błogosławiony Kościoła katolickiego. W 1922 r. rozpoczął naukę w Zakładzie Salezjańskim im. św. Jana Bosko w Oświęcimiu. Po ukończeniu szkoły wstąpił do nowicjatu Księży Salezjanów (1927), a następnie studiował filozofię i teologię w Krakowie. 29 maja 1938 przyjął święcenia kapłańskie i podjął pracę.
Wybuch II wojny światowej zastał go jako duszpasterza w parafii św. Stanisława Kostki na Dębnikach i sekretarza ks. inspektora Adama Cieślara. 23 maja 1941 został aresztowany przez gestapo i przewieziony do więzienia na ul. Montelupich, a następnie 26 czerwca 1941 do hitlerowskiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz i zarejestrowany jako numer 17 350. Mając świadomość, że idzie na śmierć oddał współwięźniom ostatnią rację żywnościową. Błogosławiony salezjanin został zakatowany za odmowę podeptania swojego różańca. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II w Warszawie 13 czerwca 1999 w grupie 108 polskich męczenników.

kapliczka biedówKapliczka Biedów w Straszydlu. Typowa, jednopoziomowa kapliczka wotywna z II połowy XIX wieku, zbudowana z kamienia rzecznego i polnego dla uczczenia ofiar epidemii cholery, które nawiedzały wieś Straszydle i okolice w latach: 1780 (zmarła prawie połowa mieszkańców wioski), 1831, 1847, 1848, 1855 i 1873. Pierwotnie kapliczka została postawiona nieopodal zbiorowych mogił w przysiółku Czeczyki przy polnej drodze wiodącej ze Straszydla do Przylasku, Lubeni i Hermanowej. W II połowie lat 30. XX wieku została przeniesiona przez fundatorów – Marię i Szymona Biedów – do centrum wsi „by doznawać większej i godnej czci”. Stanęła przy głównym trakcie, prowadzącym z Lubeni przez Straszydle, Leckę i Błażową, na parceli Franciszka Przybyły. Wędrowały tędy liczne pielgrzymki intencyjne z okolicznych miejscowości do Sanktuarium Maryjnego w Borku Starym i nieco dalszej Kalwarii Pacławskiej.
Przed przeniesieniem w kapliczce znajdowała się drewniana „Figura Bożej Męki” (Chrystus Frasobliwy) autorstwa nieznanego, ludowego artysty, która obecnie znajduje się w Muzeum Etnograficznym im. F. Kotuli w Rzeszowie. Została ona zastąpiona gipsową figurką Chrystusa, a jej wyposażenie systematycznie wzbogacano wizerunkami świętych, m.in. św. Antoniego i Matki Boskiej z Lourdes, ofiarowanymi jako wota dziękczynne przez mieszkańców wsi i pielgrzymów.
Autorem znajdującej się obecnie w kapliczce rzeźby „Chrystusa Frasobliwego” z drewna polichromowanego jest parafianin lubeński, mieszkaniec Zarzecza – Bronisław Wilk. Figura zachowuje cechy dawnej ludowej rzeźby i nawiązuje do pierwotnej stylistyki i formy.
Obecnie stanowi wyjątkowy zabytek ludowej architektury sakralnej i świadectwo historycznej oraz religijnej tożsamości mieszkańców Straszydla i gminy Lubenia.

WYDARZENIA KULTURALNE W GMINIE LUBENIA

Noc Świętojańska w Lubeni (23 czerwiec) – przypada na najkrótszą noc w roku, zwana wcześniej Nocą Kupały, to święto nie tylko sięgające głęboko w obyczaje słowiańskie, ale zawierające też pierwiastki celtyckie, germańskie i indoeuropejskie. Obchodzone w okresie letniego przesilenia, było świętem jedności, połączenia ognia i wody, słońca i księżyca, mężczyzny i kobiety, urodzaju i płodności, miłości i radości, pełnym magii i wróżb.

Dni Gminy Lubenia (czerwiec) – dwudniowa impreza plenerowa. Swój dorobek artystyczny prezentują zespoły działające na terenie gminy, oraz zaproszeni goście z kraju i zagranicy. Imprezie towarzyszą liczne atrakcje i konkursy, wesołe miasteczko, zabawa taneczna, a całość wieńczy pokaz sztucznych ogni.

Malinowe Święto w Sołonce (lipiec) – święto ludowe, tradycja związana ze zbiorem malin, połączona z konkursem na najsmaczniejszy placek z malinami. Imprezie towarzyszy wybór Królowej i Króla Malin oraz degustacja ciast i napojów malinowych. Całości towarzyszą występy zespołów artystycznych z województwa podkarpackiego.

Rajd Rzeszowski w Lubeni (sierpień) – stanowi jedną z rund Rajdowych Samochodowych Mistrzostw Polski.

Dożynki Gminne (sierpień) – ludowe święto połączone z obrzędami dziękczynnymi za ukończenie żniw i prac polowych. Impreza plenerowa, połączona z konkursem na najpiękniejszy wieniec dożynkowy. Grupy wieńcowe prezentują misternie wykonane wieńce podczas korowodu dożynkowego do kościoła. Po Mszy Św. następuje uroczyste przekazanie chleba i część artystyczna zakończona zabawą.

Ziemniaczane Harce w Straszydlu (wrzesień) – impreza coroczna o zasięgu wojewódzkim. Uczestnikami są zespoły i koła gospodyń pracujące pod patronatem Gminnego Ośrodka Kultury w Lubeni, a także współpracujące z Ośrodkiem, zaproszone z terenu województwa. Impreza o charakterze rodzinnym obfitująca w szereg konkursów, m.in. konkurs wiedzy o uprawie ziemniaka, konkurs plastyczny na rzeźbę w ziemniaku „Ziemniaczane Cudeńka”, konkurs kulinarny na najsmaczniejszą potrawę ziemniaczaną.

Reklamy